Modernistyczny koszyk / cukiernica z kryształowym wkładem wg projektu Julii Keilowej — Fabryka Platerów Bracia Henneberg, Warszawa, lata 30. XX w.
Opis: Wybitny, muzealnej klasy obiekt polskiego designu okresu dwudziestolecia międzywojennego — modernistyczny koszyk (cukiernica / żardiniera) o rygorystycznie zgeometryzowanej formie, zaprojektowany przez legendarną polską projektantkę Julię Keilową dla czołowej warszawskiej wytwórni platerniczej Bracia Henneberg.
Przedmiot odzwierciedla modernistyczną filozofię Keilowej, opartą na czystości geometrii, architektonicznej dyscyplinie i funkcjonalizmie (nawiązującym bezpośrednio do jej poszukiwań formalnych znanym m.in. z projektów drobnej galanterii stołowej, takich jak kubiczne postumenty na wykałaczki). Korpus osadzony jest w stabilnej, geometrycznej oprawie z mosiądzu platerowanego srebrem, zwieńczonej wyrazistym, dynamicznym pałąkiem o czystej linii.
Niezwykłym walorem tego egzemplarza jest zachowany w stanie nienaruszonym oryginalny, grubościenny wkład ze szkła kryształowego, precyzyjnie szlifowany i zdobiony grawerowanym, geometrycznym wzorem, który doskonale współgra z metalową ramą. Wyrób cechuje się całkowitą autentycznością i rzemieślniczą uczciwością („niekombinowany”).
Sygnatura i oznaczenia: Na spodniej stronie metalowej oprawy wybitna, oryginalna punca wytwórni: „Bracia Henneberg Warszawa” wpisana w owal, obok której znajduje się bity fabryczny numer katalogowy modelu: 779.
Stan zachowania: Bardzo dobry, w stu procentach oryginalny. Metalowa oprawa nosi naturalne, szlachetne ślady czasu w postaci równomiernej patyny oraz miejscowych, punktowych przetarć srebrzenia do mosiężnego podłoża, co świadczy o autentycznym wieku przedmiotu. Oryginalny wkład kryształowy bez wyszczerbień.
Wymiary:
-
Wysokość całkowita (z pałąkiem): 23 cm
-
Długość: 18 cm
-
Szerokość: 12 cm
Polski plater modernistyczny lat 30. XX wieku, a w szczególności obiekty projektowane przez Julię Keilową dla czołowych warszawskich wytwórni (Fraget, Norblin, Bracia Henneberg), należy obecnie do najbardziej poszukiwanych i pożądanych kategorii na polskim oraz europejskim rynku antykwarycznym.
O wartości i wyjątkowości tego konkretnego egzemplarza decydują trzy kluczowe czynniki:
-
Kompletność i obecność oryginalnego wkładu: Większość szklanych i kryształowych wkładów do międzywojennej galanterii platerniczej uległa zniszczeniu na przestrzeni dekad. Zachowany w pełnym oryginale, nienaruszony kryształowy wkład ze szlifowanym i grawerowanym wzorem geometrycznym podnosi wartość obiektu nawet o 40–50% w stosunku do samej metalowej oprawy.
-
Proweniencja i projekt autorski: Formy autorstwa Julii Keilowej (w tym wyroby katalogowane pod konkretnymi numerami, jak nr 779) są traktowane jako ikony polskiego wzornictwa przemysłowego. Ich notowania aukcyjne na przestrzeni ostatnich lat wykazują stały, dynamiczny wzrost.
-
Autentyczność i stan zachowania: Zachowana szlachetna patyna, oryginalne wykończenie i brak jakichkolwiek późniejszych ingerencji czy wtórnego srebrzenia stanowią kluczowy atut dla wytrawnych kolekcjonerów.
Projekt Julii Keilowej dla wytwórni Bracia Henneberg
Twórczość Julii Keilowej (1902–1943) zajmuje absolutnie czołowe miejsce w historii polskiego wzornictwa okresu międzywojennego. Jako jedna z najwybitniejszych projektantek polskiego art déco i modernizmu, związana m.in. z Warszawską Spółdzielnią Artystów oraz czołowymi wytwórniami platerniczymi (Bracia Henneberg, Fraget, Norblin), Keilowa zrewolucjonizowała polskie rzemiosło użytkowe. Jej projekty charakteryzowały się odrzuceniem zbędnego historyzmu na rzecz czystej geometrii, funkcjonalizmu, dynamicznych linii oraz fascynacji architektonią maszyn i nowoczesnego miasta.
Prezentowany koszyk (będący luksusową cukiernicą lub niewielką żardinerią/koszykiem na owoce i słodycze) to wybitny przykład poszukiwań formalnych Keilowej z lat 30. XX wieku. Podobnie jak w jej słynnych projektach geometrycznych (np. powszechnie znanych i cenionych postumentach na wykałaczki czy naczyniach o fasetowanych, kubicznych podziałach), kluczem staje się tu korelacja oszczędnej, zgeometryzowanej bryły korpusu z wyrazistym, architektonicznym pałąkiem i trzonem.
Obiekt ten reprezentuje najwyższą klasę warszawskiego platernictwa z epoki. Wyprodukowany w renomowanej fabryce Bracia Henneberg w Warszawie, łączy w sobie precyzję rzemiosła galwanicznego z artystyczną wizją wybitnej projektantki (czego materialnym potwierdzeniem jest autentyczna, owalna punca wytwórni oraz fabryczny numer modelu 779). Niezwykłą rzadkością i wartością kolekcjonerską jest zachowanie oryginalnego, ciężkiego wkładu ze szlifowanego i grawerowanego kryształu, którego geometryczny rytm zdobniczy idealnie koresponduje z modernistyczną architekturą metalowej oprawy.
KONTEKST WYSTAWIANIOWY I MATERIAL PORÓWNAWCZY (OSTATNIE ZDJĘCIE):
Na ostatniej fotografii zaprezentowano zdjęcie dokumentacyjne z wystawy „Polski Modernizm”, która odbyła się w październiku 2026 roku w Muzeum Willa Gawrońskich w Warszawie. Przedstawia ono kultowy koszyk / żardinierę z uchwytem autorstwa Julii Keilowej.
