Wielka Patera Dekoracyjna „Oberek” | Zofia Stryjeńska | Ćmielów / Chodzież, lata 1948–1954 | Porcelana Art Deco
Unikatowa, duża patera dekoracyjna z polskiej porcelany glazurowanej zrealizowana została w okresie bliskiej współpracy fabryk Ćmielów i Chodzież w latach 1948–1954. Centralnym motywem zdobniczym tego wyjątkowego obiektu o wybitnych walorach muzealnych, kolekcjonerskich i wizualnych jest scena dynamicznego tańca „Oberek”, stanowiąca integralną część kultowego cyklu „Tańce polskie” zaprojektowanego w latach 30. XX wieku przez Zofię Stryjeńską – najwybitniejszą przedstawicielkę polskiego Art Deco, zasłużenie nazywaną „księżniczką sztuki polskiej”.
Prezentowane dzieło stanowi kwintesencję polskiego wzornictwa okresu międzywojennego, które znalazło swoje mistrzowskie przedłużenie w powojennym rzemiośle artystycznym. Scena tańczącej pary, naniesiona na gładką, białą polewę metodą precyzyjnej kalki ceramicznej, odznacza się niezwykłą ekspresją, rytmicznością oraz feerią barw tak charakterystyczną dla fascynacji artystki rodzimym folklorem. Szczególną uwagę zwraca nietypowe, nowoczesne obramowanie kompozycji – figurę tańczącej pary otacza szeroki pas w intensywnym, głębokim kolorze pomarańczowo-czerwonym, który potęguje dynamikę sceny i silnie podkreśla modernistyczny charakter przedmiotu. Całość zamknięta jest w klasycznej formie dużej patery o płaskim lustrze i lekko wzniesionym, wyoblanym rancze.
Twórczość Zofii Stryjeńskiej (1891–1976) odegrała fundamentalną rolę w kształtowaniu polskiego stylu narodowego w ramach międzynarodowego nurtu Art Deco. Jej bezkompromisowe wizje czerpiące ze słowiańskich mitologii i tradycji tanecznych przyniosły jej międzynarodową sławę, której ukoronowaniem był triumf na Wystawie Światowej w Paryżu w 1925 roku. Cykl „Tańce polskie” uosabia jedno z najdoskonalszych osiągnięć artystki w dziedzinie translacji narodowego ruchu na uniwersalny język nowoczesnej sztuki użytkowej. W opisywanym okresie powojennym projekty te były adaptowane przez wiodące krajowe ośrodki ceramiczne, stanowiąc dziś rzadkie i poszukiwane obiekty na rynku kolekcjonerskim.
Egzemplarz odznacza się w pełni zachowanymi cechami oryginalnymi. Na spodzie naczynia widoczna jest czytelna sygnatura wytwórni – znak fabryczny w trójkącie otoczony wieńcem. Na rewersie znajduje się również fabryczny, oryginalny otwór technologiczny przystosowany do bezpiecznego zawieszenia patery na ścianie. Patera posiada średnicę 32 cm oraz wysokość 4 cm. Stan zachowania obiektu jest wyjątkowo dobry, bez jakichkolwiek wyszczerbień, pęknięć czy przetarć malatury, co pozwala zaliczyć go do rzadkich okazów w stanie gabinetowym.
.
