Monumentalny dekoracyjny talerz / patera ceramiczna w stonowanych fioletach i błękitach — Andrzej Trzaska, Spółdzielnia Pracy Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Przyjaźń” (Włocławek), lata 60./70. XX w.
Opis:
Wybitny, kolekcjonerski przykład polskiego designu mid-century, zaprojektowany przez wybitnego artystę ceramika Andrzeja Trzaskę w okresie jego kluczowej współpracy ze Spółdzielnią „Przyjaźń” we Włocławku, gdzie w latach 60. XX wieku pełnił funkcję kierownika artystycznego.
Przedmiot ma formę dużej, głębokiej patery (talerza ozdobnego) uformowanej z tradycyjnie wypalanej gliny, której lustro pokryto kunsztowną, malarską kompozycją szklistą. Paleta barwna opiera się na wyrafinowanej harmonii głębokich fioletów i zgaszonych błękitów, które przenikają się w procesie piecowego wypału, tworząc unikalną, fakturową powierzchnię pełną subtelnych refleksów i zacieków. Forma naczynia łączy organiczną plastykę materiału z modernistyczną dyscypliną formy. Patera została fabrycznie przystosowana do ekspozycji ściennej (posiada oryginalne zawieszenie sznurowe z tyłu), funkcjonując jako niezależne dzieło sztuki dekoracyjnej.
Wyroby projektowane przez Andrzeja Trzaskę dla włocławskiej „Przyjaźni” stanowią dziś białe kruki polskiego wzornictwa powojennego, poszukiwane przez świadomych koneserów sztuki użytkowej.
Sygnatura i oznaczenia produkcyjne:
Na spodzie naczynia zachowane ślady dawnej technologii warsztatowej: surowy, wypalany czerep ceramiczny charakterystyczny dla włocławskiej spółdzielni z epoki, z miejscowymi zaciekami szkliwa oraz oryginalnym fabryczno-autorskim systemem zawieszenia (sznureczek) przeznaczonym do ekspozycji ściennej.
Stan zachowania:
Wyjątkowy, kolekcjonerski stan zachowania. Bez uszkodzeń mechanicznych, wyszczerbień czy pęknięć. Oryginalna powłoka szkliwna w nienaruszonym, stabilnym stanie; z tyłu oryginalne zawieszenie.
Wymiary:
-
Średnica: 32 cm
-
Wysokość (głębokość formy): ok. 5 cm
Twórczość Andrzeja Trzaski i polska ceramika lat 60.–70. XX wieku
Polska ceramika artystyczna okresu powojennego (lata 50., 60. i 70. XX wieku) przeżywa obecnie zasłużony renesans na rynku kolekcjonerskim, stanowiąc jeden z najciekawszych rozdziałów polskiego designu mid-century modern. W tym pejzażu twórczość Andrzeja Trzaski zajmuje pozycję w pełni unikalną. Jako wybitny artysta ceramik, Trzaska połączył tradycyjne rzemiosło garncarskie ze śmiałymi eksperymentami malarskimi i fakturowymi. Jego realizacje — często balansujące na granicy ceramiki użytkowej i rzeźby ściennej — charakteryzują się głębokim zrozumieniem właściwości gliny, szkliwa oraz naturalnych procesów zachodzących w piecu ceramicznym.
Dla autorskich prac Andrzeja Trzaski typowe jest:
-
Malarskie traktowanie powierzchni: Lustro patery lub talerza staje się płótnem, na którym artysta nakładał warstwy kolorowych szkliw, tworząc bogate, fakturowe kompozycje abstrakcyjne.
-
Szlachetna, stonowana paleta barw: Unikanie krzykliwych, jaskrawych tonów na rzecz wyrafinowanych przejść tonalnych — głębokich fioletów, zgaszonych błękitów, antracytów, zgniłych zieleni oraz ziemistych brązów, które idealnie wpisują się w modernistyczne aranżacje wnętrz.
-
Funkcja dekoracyjna i architektoniczna: Duże patery i talerze dekoracyjne jego autorstwa często projektowano z myślą o ekspozycji ściennej, co czyniło z nich pełnoprawne dzieła sztuki mieszkające we wnętrzu.
Prezentowany talerz (patera) o imponującej średnicy 32 cm to znakomity przykład dojrzałego stylu artysty z przełomu lat 60. i 70. XX wieku. Połączenie ciężkiej, surowej wypalanej gliny z płynną, zmysłową materią artystycznych szkliw w odcieniach fioletu i zgaszonego błękitu tworzy niezwykły efekt optyczny i dotykowy. Oryginalne, fabryczne lub autorskie przystosowanie do zawieszenia (trwały sznureczek/zawieszenie z tyłu) potwierdza zamysł twórcy, by traktować obiekt jako ceramiczny obraz przestrzenny.
